Capoeira: taniec czy sztuka walki?

Capoeira to niezwykła sztuka walki, której nie sposób pomylić z jakąkolwiek inną techniką. Wszystko dzięki temu, że ruchy w tym stylu są rytmiczne, płynne i na pierwszy rzut oka przywołują na myśl taniec. Z tego względu, opera często określana jest taneczną sztuką walki. Jaki jest naprawdę ten sport?

Korzenie capoeiry

Capoeira jest sztuką walki, która wywodzi się z Brazylii. Jej najważniejszym ruchem, jest krok zwany “ginga”. To on jest postawą wyjściową, swego rodzaju baza do ataków i uników. Ginga, dzięki swojej dynamiczności i płynności, sprawia, że osoba wykonująca ten krok jest trudna do trafienia przez przeciwnika.

Korzenie capoeiry sięgają XVIII i XIX wieku. Sztuka kształtowała się przede wszystkim w Salwadorze i w Rio de Janeiro, gdzie gromadziły się największe skupiska brazylijskich niewolników. Początkowo capoeira była manifestacją własnej odrębności kulturalnej, a także sposobem na spędzanie czasu i rozrywką. Styl zaczerpnięty został z rytualnych tańców afrykańskich, co zresztą oddaje obraz zawodników capoeiry w kulturze masowej –  na przykład w grach komputerowych, gdzie “tańczący” zawodnik zwykle ma ciemną karnację i dready.

Capoeira jako sztuka walki zawiera w sobie różne elementy i techniki realnej walki i samoobrony, a także akrobatyczne wręcz popisy, ewolucje, kopnięcia i obalenia. Z tego powodu walka w tym stylu wydaje się dla obserwatorów bardzo widowiskowa i energetyczna, a do tego jednocześnie ekscytująca.

Tak, jak to zwykle bywa w przypadku sztuk walki, wiążą się z nimi także inne elementy o charakterze duchowym czy społecznym. I dokładnie tak samo jest z capoeirą. Z tą sztuka walki  wiąże się dla przykładu rytuał “roda”, co oznacza z języka portugalskiego krąg lub koło. Capoeiristas stają w kręgu, w którym  znajduje się również orkiestra, zwana baterią. Bateria gra na berimbau, wygrywając rytm, w którym porusza się krąg. Wtedy też walczący wchodzą do koła i zaczynają walkę – jogo. Początkowo jest to walka symulowana, jednak często przeradza się ona w prawdziwą walkę wręcz.

Niezwykle istotny w capoeirze jest także element społeczny oraz ważny rytuał inicjacji,  zwany batizado. Dla każdego adepta tej sztuki walki jest to jedyne takie wydarzenie. Zawodnik podejmuje wtedy walkę osobą o najwyższym stopniu wtajemniczenia w danej grupie i po jej zakończeniu otrzymuje sznur, zwany cordao. Od tego momentu adept, wraz z postępami w nauce capoeiry, otrzymuje sznury  w innych kolorach.

Do walki czy do tańca?

Dzięki swoim korzeniom i muzycznemu charakterowi capoeira jest niezwykle spektakularną sztuką walki. Czym jest jednak bardziej: tańcem czy sposobem na pokonanie przeciwnika? Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie, choćby przez wzgląd na symulowaną walkę w kręgu. Niezaprzeczalnie jednak, w sztuce tej istnieje wiele elementów, które służą właśnie do walki. Można powiedzieć, że o tym, czym capoeira będzie, decyduje sama osoba trenująca.

Dla jednych trenowanie capoeiry może być sposobem na aktywność fizyczną, zachowanie wysportowanej sylwetki czy po prostu oderwanie od rzeczywistości. Dla innych, którzy tę sztukę walki traktują bardzo serio i chcą w niej rozwijać swoje umiejętności walki wręcz, będzie przede wszystkim bronią i sposobem samoobrony. Jeszcze dla innych to po prostu ciekawostka i sposób na nudę.

To, w jaki sposób dany ćwiczący traktuje capoeirę, może mieć przełożenie na wybranie konkretnego stylu tego nurtu walki. Dla przykładu capoeira “regional” ma bardzo wyraźne zastosowanie praktyczne i chodzi w niej właśnie o walkę. Z kolei capoeira “angola” jest bardziej nastawiona na zabawę, przyjazną rywalizację, współpracę i taniec. Ten styl kładzie znacznie mniejszy nacisk na elementy charakterystyczne dla walki. Odmianą, która uznana jest za najbardziej brutalną i najbardziej nastawioną na mocną walkę, jest capoeira “carioca”. Styl ten jest najbardziej formalny i całkowicie pozbawiony elementów tańca, muzyki i śpiewu.